Maar eerst nog even dit. Er is veel gegis en gegok onder inwoners over wie wat nu precies heeft gedaan en wat heeft gezegd. Duidelijk is in ieder geval dat medewerkers van het gemeentehuis geraakt en sommigen beschadigd zijn door wat er is gebeurd. Dat zij zolang geprobeerd hebben om de toedracht niet openbaar te maken, uit loyaliteit aan onze gemeente, verdient respect. Alle fracties in de gemeenteraad zijn het erover eens: op dit moment staat het welzijn van medewerkers bovenaan. Hun privacy moet worden beschermd. Dat is minder transparant dan je zou willen, maar de mens gaat in dit geval even boven principes.

Terug in de tijd. Na de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 werden vier wethouders benoemd. Als je daar nu op terugkijkt dan vraag je je af, waarom zoveel? In 2022 stond de gemeente nog niet aan de financiële afgrond, zoals nu, maar het geld klotste ook niet tegen de plinten. Voor een gemeente van net geen 24.000 inwoners zijn twee bestuurders toch genoeg? Met iets meer, drie wethouders, krijg je het probleem dat met de burgemeester erbij niemand de doorslaggevende stem heeft.

En dan de vraag, moet een wethouder uit Cothen, Langbroek of Wijk bij Duurstede komen? Of juist beter van buiten de gemeente? Een wethouder van ‘ons’ doet het werk vanuit kennis van en persoonlijke betrokkenheid bij ons dagelijks leven. Het risico is echter dat een lokale wethouder onbewust te veel het oor laat hangen naar bekenden; mensen met wie hij of zij op school heeft gezeten, mee heeft geknikkerd. Dat is het risico van ‘ons kent ons’.

Een wethouder van buiten kan met meer neutraliteit verschillende belangen afwegen en tot objectieve beslissingen komen. Daar staat tegenover dat de gevolgen van beleid hem of haar niet zullen raken. De afstand tussen hun bureau en het leven van inwoners is groter, bijvoorbeeld in het geval van bus 41 zelfs veel te groot.

Laten we nu al nadenken over hoe we ons dagelijks bestuur willen vormgeven na maart 2026. Mijn voorkeur: 2 capabele wethouders zonder ‘ballast’, één uit de gemeente en één van buiten. Wat vindt u?

Frances Place

Voorzitter,

Het is onacceptabel dat een groot deel van de Nederlandse bevolking tussen de verkiezingen geen stem heeft. Dat is de mening van David van Reybrouck, onze Denker der Nederlanden. Dit buitenspelstaan is schrijnend op landelijk niveau maar op lokaal niveau is het nog veel extremer. Bij ons in de gemeente is het niet alleen zo dat een groot deel van de inwoners geen stem heeft, maar dat op een groot aantal beleidsterreinen niemand iets te vertellen heeft. Niets over asielopvang en de vestiging van statushouders, niets over de plaatsing van mega-windturbines, niets over de Co2-maatregelen, niets over de wolf, de speeltoestellen bij de Gravenbol, de Wijkse moestuin, om maar een paar voorbeelden te noemen. En dit is heel zorgelijk en helemaal niet zo bedoeld door Thorbecke. Thorbecke maakte in 1848 een systeem waarin het lokale bestuur naast en zeker niet onder het landelijke en het provinciale bestuur stond. Niet ondergeschikt aan maar nevengeschikt, oftewel gelijkwaardig.  Hij heeft erop toegezien dat een zeer lange Nederlandse traditie van decentraal bestuur die alles te maken heeft met onze strijd tegen het water, werd veiliggesteld. Maar dat was Toen.

De afgelopen decennia hebben wij in Nederland toegestaan dat onze democratie gewoon werd omgekieperd. Wat naast elkaar stond, kwam onder elkaar en daarmee werd onze lokale zeggenschap uitgehold. Top-down bestuur heet dat oftewel controle van bovenaf. Er is een perfecte machtspiramide ontstaan. De top-down controle begint bij de VN, wordt overgenomen in de EU, vervolgens ontvangt de Nederlandse regering de wetten uit Brussel, gooit die over de schutting naar de provincie en tenslotte landt het met een klap meedogenloos bij het uitvoeringskantoortje dat wij hier nog maar zijn, de gemeente. Kijk zeggen we dan tegen de inwoners, we gaan jullie wijk alvast van het aardgas afhalen want ZE hebben gezegd dat het in 2050 klaar moet zijn. Niet omdat jullie dat willen maar omdat ZIJ dat willen. En wij dat moeten.

Er is ook nog een andere ontwikkeling die de top-down controle versterkt en daarmee de machteloosheid van de gewone inwoner.  En dat is de kloof tussen hoogopgeleiden en praktisch geschoolden. De hoogopgeleiden hebben het in Nederland voor het zeggen, ze hebben de gang ‘langs de instituties’ gemaakt, daar zal je nauwelijks nog een praktisch geschoolde tegen komen. De academisch geschoolden liggen boven en de praktisch geschoolden en de niet-geschoolden liggen onder. OpRecht! sprak met een voormalige wijkagent over de problematiek in buurten met veel andere culturen. Hij had er jaren van waardevolle ervaring mee. Hij was echter onlangs zijn baan kwijtgeraakt. Waarom? Omdat hij slechts een MBO-opleiding heeft. Wat is er nu zo erg aan die minachting voor praktisch geschoolden? Een Nederlandse cabaretière vertelt het zo: vraag een praktisch geschoolde hoe een banaan smaakt, dan neemt hij een hap en vertelt het je: zoet. Vraag het een hooggeschoolde, die leest eerst een aantal boeken, maakt een model en zegt dan hoe de banaan smaakt.  Zonder hem ooit geproefd te hebben.

Als een ambtenaar beleid moet uitvoeren waarvan de gemiddelde inwoner zegt dat dat alleen een dronken aardbei zoiets onpraktisch kan verzinnen, kun je dat die individuele ambtenaar dan verwijten? Nee natuurlijk niet. Het is een systeem waarin ook mensen die anders willen muurvast zitten.

En dus moeten we het systeem niet accepteren maar proberen het te veranderen. Wat kunnen we doen? We kunnen ermee beginnen om iedere keer de vinger op de wond te leggen. Kijk hier in Cothen, Langbroek, Wijk bij Duurstede gebeurt het weer.  Hier worden inwoners weer buiten spel gezet.  We kunnen dan iedere mogelijkheid die wij hebben, benutten om luid en duidelijk te laten horen hoe onze inwoners het echt willen, aan de provincie, aan de landelijke overheid. En niet de positie innemen van een van u raadsleden die zei over de wolf, ach ja we kunnen er wel over praten, maar we gaan er helemaal niet over. Schapen van onze boeren worden doodgebeten en we gaan er niet over? Een wolf loopt langs woonwijken waar kinderen wonen en we gaan er niet over? Dat kan toch niet waar zijn? We hebben van Thorbecke toch een eigen decentraal bestuur gekregen? En soms werkt dat protest. Kijk maar naar bus 41, die blijft de binnenstad bedienen. Toen wij hier zeiden, nu is een grens bereikt.

Als je het ze vraagt dan willen mensen geen transportbeleid maar een bus, geen veiligheidsbeleid maar veiligheid, geen woningbeleid voor starters maar een volwassen kind dat verhuist naar een eigen woning, geen beleid maar een oplossing. En waarom komt de gemeente dan altijd direct met beleid en een heleboel regels op de proppen? Waarom gaan wethouders niet eerst naar inwoners en vragen hen wat ze willen? Neem de Zandweg, inwoners namen zelf het initiatief en zeiden wat ze wilden. Een ambtenaar verscheurde het plan van inwoners en schakelde een extern bureau in. Daarna pas mochten inwoners via participatiebijeenkomsten zeggen wat ze van het plan vonden. Weer gefopt.

Het is echt een heel simpele omdraaiing waar ook de provincie aan mee zou kunnen doen. Die bestuurders van de provincie kunnen zich tot de gemeentes richten en hen vragen, wat willen jullie eigenlijk? En pas dan beleid maken. Beleid dat niet van bovenaf maar dus van onderaf is geïnspireerd. Nu werken de beleidsplannen op provinciaal en landelijk niveau met modellen en dus met een schijnwerkelijkheid. De enige echte werkelijkheid is die in onze buurten, daar waar wij wonen. Als het daar werkt, dan is het goed beleid. Beleid voor de echte wereld waarin wij leven en waar wij weten dat bananen zoet smaken omdat wij dat zelf hebben ervaren.

Ik ben ervan overtuigd dat die echte werkelijkheid in onze stad en dorpen, in onze buurten ons als inwoners veel meer verbindt dan dat het ons scheidt. Laten wij dat in de lokale politiek altijd voor ogen houden.

Dank u, voorzitter.

Zoals bijvoorbeeld bij de eventuele komst van vijf enorme windturbines. Deze zouden voor decennia onze leefomgeving verminken, terwijl ze op achterhaalde wetenschap en sektarische overtuigingen zijn gebaseerd. Het huidige bestuur laat zulke belangrijke zaken liever aan de provincie over, die als wisselgeld belooft dat er veel nieuwe huizen gebouwd mogen worden. Maar iedereen die goed nadenkt weet dat dit niet gaat lukken door strenge milieuregels, geen elektriciteit en provinciale infrastructuur congestie.

In onze gemeenteraad hebben de partijen die meestal echt voor de inwoners opkomen helaas geen meerderheid. Er is een ‘links gericht blok’ met vastgeroeste ideeën en linkse hobby’s dat 10 van de 19 zetels bezet. Hierdoor worden veel beslissingen genomen die niet direct in het belang zijn van de inwoners van de gemeente en de gemeente zelf, het zijn vaak partijbelangen en persoonlijke wensen.

Problemen met drugs, de schrijnende financiën, gezondheidszorg, migranten en een rem op de ongebreidelde inhuur van externe medewerkers en adviseurs hebben geen prioriteit.

Volgend jaar maart zijn er weer verkiezingen. Mijn oproep is: laat je stem horen. Kijk vooral naar lokale partijen die niet door landelijke belangen worden gestuurd, maar die echt voor onze gemeenschap willen werken.”

Soms kan een ondernemer zoals Willem met zijn poten in de klei beter verwoorden dan een raadslid zoals ik wat er onder inwoners leeft. Daarom zijn ongecensureerde mening. Want voor ons is het veel belangrijker dat er naar inwoners wordt geluisterd dan het denken in rechts of links.

Frances Place, OpRecht!

https://www.duurzaam-ondernemen.nl/mislukken-overvecht-noord-als-eerste-aardgasvrije-wijk-van-utrecht-was-voorspelbaar/

Het hoofddoel is: 1.8 Terra watt uur aan elektriciteit opwekken met behulp van zon en wind in 16 regio’s in Utrecht. En dit alles moet voor elkaar gebokst in vijf jaar tijd. In 2030, het magische jaar, moet het klaar zijn. Iedereen met enig verstand begrijpt dat dit niet haalbaar is, alleen al doordat het elektriciteitsnet het eenvoudig niet aan kan. Netbeheerder Stedin meldt dat er tot 2033 geen nieuwe aansluitingen op het net gemaakt kunnen worden.

Toch zult u zien dat de gemeenteraad in Wijk bij Duurstede dinsdag akkoord gaat. En dat is belangrijk voor de grote energiegiganten omdat het de gemeentes zijn die dit onwettige document wettig maken. Windturbines en zonnevelden op Wijks grondgebied?  Wij komen er niet onderuit is de redenatie, het staat in de RES, en daarom nemen we het op in allerlei gemeentelijke beleidsdocumenten zoals de omgevingsvisie. Het democratisch witwassen is voltooid.

Dinsdag gaat de meerderheid akkoord met een beleidsdocument waarin ze zelf nog geen komma heeft kunnen veranderen. Inwoners die er niets over te zeggen hadden, betalen straks een torenhoge (energie)rekening voor een falend elektriciteitsnet. Waar is de democratische controle? Waar is het gezond verstand?

Uit protest besloot ik, fractievoorzitter van OpRecht!, kortgeleden tot een soort staking. Ik neem niet langer deel aan het overleg waar de fractievoorzitters de agenda bepalen van de bijeenkomsten waar inwoners niet voor worden uitgenodigd. Ik keer pas terug als de fractievoorzitters gezamenlijk besluiten te gaan doen waar ze hun handtekening onder hebben gezet: inwoners betrekken bij beleid.

Wat stuk is kan gerepareerd worden. Denker der Nederlanden, David van Reybroeck, zei laatst op televisie: “Wij doen de democratie op grootmoeders wijze”. En “als we niet gaan innoveren in onze democratie, gaan we onze democratie verliezen.” Hij bedoelde dat het niet meer van deze tijd is dat burgers tussen verkiezingen in volledig buiten spel staan.

In de gemeente Vijfheerenlanden mogen inwoners wel meedenken voordat beleid wordt opgesteld door het gemeentebestuur. In die gemeente hebben ze laten zien dat je de lokale democratie kunt vernieuwen. Dat kan in Wijk bij Duurstede ook, maar dan moet je het met elkaar wel willen. Als gemeenteraad en college, zichzelf niet vernieuwen, dan verliest het bestuur van onze gemeente, op de rand van het faillissement, in de ogen van inwoners iedere geloofwaardigheid.

In onze drie kernen willen veel mensen oplossingen bedenken in het belang van de totale gemeenschap. We hebben daarbij echter een lokaal bestuur nodig dat een stevige brug wil bouwen tussen wat inwoners willen en wat praktisch mogelijk is.

Het beleid is ondemocratisch tot stand gekomen. Om de gewone democratische kanalen te kunnen omzeilen, zijn er in heel Nederland regio’s ingericht. In de provincie Utrecht is dat de regio U16. Daar bereiden ambtenaren het energiebeleid voor: hoeveel zonnevelden en windturbines er moeten komen om de aarde te redden. Noch de gemeenteraad, noch inwoners kunnen invloed uitoefenen op dit beleidsplan. Maar door de gemeenteraad er nu over te laten stemmen, krijgt het de schijn van een democratisch genomen besluit.

De tegenwerping zal ongetwijfeld zijn dat er de mogelijkheid was om zienswijzen in te dienen. Hoeveel inwoners en raadsleden waren van die van die mogelijkheid op de hoogte? En verder is het indienen van een zienswijze of te wel een bezwaar hetzelfde als de schoorsteen laten verplaatsen bij een kant en klaar bouwplan voor een nieuw huis. Er zijn altijd genoeg argumenten te bedenken waarom die schoorsteen toch echt moet komen waar de architect hem bedacht had.

https://wijkbijduurstede.qualigraf.nl/vji/public/agenda/agendaview/action=showdoc/ag=80aa02a228a80288028222802a6c8fd4/pdc=28a028a0aa8020a008aa0a0857bb4f29/Bijlage_1_RES_Herijking.pdf

Is dit democratie?

Het college zegt in de kaderbrief dat er geen heilige huisjes zijn waarover niet kan worden gesproken. Zo’n heilig huisje is blijkbaar de werkwijze van het gemeentebestuur en de invloed van inwoners op gevoerd beleid.  Er wordt met geen woord over gerept. Over hoe de verplichting van verantwoording afleggen tot aanzienlijke kostenbesparingen kan leiden, een volgende keer meer.

Over de voorgestelde bezuinigingen leest u in de concept kaderbrief 2026-2029

https://wijkbijduurstede.qualigraf.nl/vji/public/agenda/agendaview/action=showdoc/pdc=a0a8aaa8a80820a008aa0a08747f3efb/Concept_Kaderbrief_2026-2029_20052025.pdf#search=concept%20kaderbrief

Het werd een grote sof. De petitie met de vele handtekeningen werd overhandigd, drie van de actieve ouderen legden nog eens uit wat hun droom is en toen was het afgelopen. Geen echt gesprek, geen toezegging, geen resultaat. Conclusie: we hebben in Wijk bij Duurstede een gemeenteraad die niet weet hoe ze met inwoners die actief willen meedenken moet omgaan en een wethouder die geen boodschap heeft aan meedenkende inwoners.

Arm Wijk bij Duurstede!

Het geld waar het hierover gaat zijn de €56.000 die aan punten nog op klanten spaarpassen staan. De winkeliers die zelf ook aanzienlijke schade hebben geleden, willen graag het systeem weer nieuw leven inblazen en de ‘bevroren’ tegoeden op de passen weer ‘ontdooien’. Als dat lukt is dat heel goed nieuws voor mensen die nog een behoorlijk bedrag op hun pas hadden staan. Ook wij juichen dat toe. Wij openden er een speciale enquête voor op Facebook waar gedupeerde pashouders zich konden melden. De vraag is nu, kun je een nieuw systeem bouwen als je niet tegelijkertijd hebt uitgezocht wat er in het verleden is misgegaan. Oftewel waar is het geld gebleven? Maar ook: wie zijn er verantwoordelijk?

Of het Openbaar Ministerie een gerechtelijk onderzoek gaat starten in reactie op de aangifte van OpRecht! en Burgerbelangen tegen de Stichting Klantenspaarpas is niet zeker. Maar geen aangifte doen van een strafbaar feit was voor OpRecht! en Burgerbelangen geen optie. Tot nu toe heeft het college van B&W iedere verantwoordelijkheid van de gemeente van de hand gewezen. Dit fiasco had echter niet kunnen gebeuren als de gemeente niet ieder jaar (van 2016 tot en met 2023) een groot bedrag aan gemeenschapsgeld had overgemaakt zonder enige vorm van controle of een duidelijk contract met degene die over de kas ging.

Dus de vraag of er een strafrechtelijk onderzoek moet komen óf dat de Klanten Spaarpas opnieuw moet worden opgestart, is de verkeerde vraag. Allebei is nodig. Het is een kwestie van én, én.

https://www.wijksnieuws.nl/lokaal/winkels/1156311/vanwege-vermoeden-van-fraude-doen-drie-raadsleden-aangifte-te?pubble_source=fb